اجرای “ترکیب هوشمند اقدامات” برای حفاظت از حقوق بشر در زمینه فعالیتهای تجاری
بررسی کلی
از اولین نشست خود در سال ۲۰۱۲، فوروم سالانه سازمان ملل در زمینه تجارت و حقوق بشر هزاران شرکتکننده از دولتها، سازمانهای بینالمللی، کسبوکارها، جامعه مدنی، اتحادیههای تجاری، جوامع محلی، وکلا و دانشگاهیان از سراسر جهان را گردهم آورده است (در سال ۲۰۲۳، این تعداد به ۴,۰۰۰ نفر رسید). این فوروم با محوریت اصول راهنمای سازمان ملل در زمینه تجارت و حقوق بشر (UNGPs) – چارچوب جهانی معتبر برای دولتها و کسبوکارها در راستای جلوگیری از تأثیرات منفی فعالیتهای تجاری بر حقوق بشر – بستری چندجانبه و منحصر به فرد برای بحث در مورد روندها و چالشهای کلیدی اجرای این اصول فراهم میکند.
این فوروم که توسط شورای حقوق بشر سازمان ملل ایجاد شده، تحت هدایت و ریاست گروه کاری سازمان ملل در زمینه تجارت و حقوق بشر برگزار میشود و توسط دفتر کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل (OHCHR) سازماندهی میگردد.
تمرکز فوروم سال ۲۰۲۴
در دهه گذشته، مفهوم “ترکیب هوشمند اقدامات” – شامل اقدامات ملی، بینالمللی، داوطلبانه و اجباری – نقشی اساسی در تحقق اصول راهنمای سازمان ملل داشته است. اکنون که وارد دومین دهه اجرای این اصول شدهایم، زمان مناسبی برای تأمل در مورد معنای “ترکیب هوشمند” در حال حاضر و در آینده است:
در این فوروم به سوالات زیر پرداخته خواهد شد:
- چه اقداماتی موفق بودهاند و چه اقداماتی با شکست مواجه شدهاند؟
- چگونه میتوان” ترکیب هوشمند” اقدامات را در نقاط مختلف جهان، به ویژه با در نظر گرفتن چالشهای جدید مانند شکنندگی زنجیرههای ارزش جهانی، بهبود بخشید؟
این فوروم بستری چندجانبه برای شرکتکنندگان فراهم خواهد کرد تا روندها و چشماندازهای کلیدی در سطوح ملی، منطقهای و جهانی را در زمینه اجرای اصول راهنما از طریق یک “ترکیب هوشمند” بررسی کنند.
موضوعات پیشنهادی (غیر جامع)
محورهای اصلی بحث در فوروم شامل موضوعات زیر است:
- اقدامات دولتها برای تضمین اجرای اصول راهنما
- فناوری و هوش مصنوعی و تأثیر آن بر حقوق بشر
- دسترسی به جبران خسارت به عنوان ستون سوم اساسی اصول راهنما
- و سایر زمینه های مرتبط
دسترسی به جبران خسارت برای همه
موضوعات محوری فوروم شامل بررسی ارتباط بین تغییرات اقلیمی، چالشهای زیستمحیطی و راهحلهای مبتنی بر طبیعت، حقوق مردم بومی و پایش حقوق بشر است.
از جمله سوالات کلیدی مورد بررسی:
- چه عواملی باعث تقویت یا مانع تحقق ترکیب هوشمند اقدامات میشوند؟
- تا چه میزان شواهدی از تحقق این ترکیبها در سطوح ملی، منطقهای و بینالمللی وجود دارد؟
- این ترکیبها چگونه بر تجربه زیسته افراد متاثر از فعالیتهای تجاری تأثیر گذاشتهاند؟
- چه نمونههای موفقی از ترکیب هوشمند را میتوان در اقدامات دولتها، کسبوکارها و سایر ذینفعان یافت؟
- چه روشهای چندجانبهای برای تضمین کارآمدی ترکیب هوشمند اقدامات موثرتر هستند؟
فرصتها و چالشها
نشستها در این فوروم به بررسی چالشها و فرصتهای اجرای ترکیب هوشمند اقدامات خواهند پرداخت. یکی از موضوعات اصلی، تحلیل تغییرات ایجاد شده از زمان تصویب اصول راهنما (UNGPs) و میزان اثربخشی آنها به ویژه برای صاحبان حقوق است.
موضوعات ثابت در دستور کار فوروم:
- نشستهای منطقهمحور
- نشستهایی به سرپرستی سازمانهایی مانند ILO، OECD و واحد تجارت و حقوق بشر کمیساریای عالی حقوق بشر (OHCHR)
- تأثیرات فعالیتهای تجاری بر حقوق مردم بومی
- موضوعات مرتبط با جنسیت، تجارت و حقوق بشر
مسائل نوظهور و سیستماتیک
مسائل جدید و سیستماتیکی که در دستور کار تجارت و حقوق بشر قرار دارند نیز در فوروم ۲۰۲۴ مورد بررسی قرار خواهند گرفت. ارتباط میان تغییرات اقلیمی، حقوق بشر و راهحلهای مبتنی بر طبیعت از جمله موضوعات برجسته خواهند بود.
