استاندارد جدید ISO برای تنوع زیستی؛ پلی میان کسبوکار و طبیعت
در دنیایی که تغییرات اقلیمی و از بین رفتن تنوع زیستی دیگر فقط دغدغهی محیطزیستدوستان نیست، بلکه به دغدغهای اقتصادی و اجتماعی برای دولتها و شرکتها تبدیل شده، سازمان بینالمللی استانداردسازی (ISO) گام مهمی برداشته است. انتشار استاندارد ISO 17298: Biodiversity for Organizations نه فقط یک سند فنی، بلکه نشانهای از تغییر رویکرد جهانی در درک رابطهی میان کسبوکار و طبیعت است.
چرا تنوع زیستی وارد دنیای استانداردها شد؟
براساس گزارش ISO، بیش از ۴۴ تریلیون دلار، یعنی بیش از نیمی از تولید ناخالص داخلی جهان، به نوعی به خدمات طبیعت وابسته است — از کشاورزی و شیلات گرفته تا صنعت داروسازی و گردشگری. در عین حال، تخریب اکوسیستمها، نابودی زیستگاهها و فشارهای انسانی بر منابع طبیعی باعث شده شرکتها با ریسکهای فزایندهی عملیاتی، اعتباری و قانونی روبهرو شوند.
با این حال، نبود یک چارچوب مشترک برای اندازهگیری و مدیریت این تأثیرات، منجر به رویکردهای پراکنده و گاه متناقض در سازمانها شده بود. به همین دلیل ISO تصمیم گرفت تا این شکاف را پر کند. به گفتهی نوئلیا گارسیا نبرا، رئیس بخش پایداری و همکاریهای ISO:
«این استاندارد با ارائهی یک نقشهی راه ساختاریافته، به سازمانها کمک میکند تا تأثیرات مرتبط با تنوع زیستی را ارزیابی کرده و آن را بهطور مؤثر در استراتژیهای خود بگنجانند.»
ISO 17298 چه میگوید؟
این استاندارد به زبان ساده، مجموعهای از گامهای عملی برای سازمانها ارائه میدهد تا:
- نحوهی تعامل فعالیتهایشان با تنوع زیستی را ارزیابی کنند؛
- اقدامات اصلاحی را در سطح عملیاتی و زنجیرهی تأمین اولویتبندی کنند؛
- اهداف کمی و قابل سنجش برای بهبود تعیین کرده و پیشرفت خود را پایش کنند؛
- و در نهایت، ملاحظات طبیعت را در چارچوب کلی پایداری و ESG ادغام کنند.
گارسیا نبرا تأکید میکند:
«استاندارد جدید، تنوع زیستی را در قلب نظامهای حاکمیت و مدیریت ریسک سازمانها قرار میدهد — نه فقط در گزارشدهیهای پایداری — تا همراستایی میان انتظارات جهانی و عملکرد واقعی سازمانها تضمین شود.»
همکاری جهانی برای همگرایی مفاهیم
استاندارد ISO 17298 نتیجهی همکاری کارشناسان از بیش از ۶۰ کشور است. کارگروه Taskforce on Nature-related Financial Disclosures (TNFD) نیز بهعنوان نهاد رابط، در تدوین آن نقش کلیدی داشت.
به گفتهی امیلی مککنزی، مدیر فنی TNFD:
«این استاندارد با الهام از رویکرد LEAP ما (یعنی شناسایی، ارزیابی، سنجش و آمادگی)، به همگرایی مفاهیم و تعاریف در حوزهی طبیعت کمک میکند و سازمانها را در ادغام ملاحظات زیستمحیطی با استراتژیهایشان یاری میدهد.»
ارتباط با سایر چارچوبها و اهداف جهانی
ISO 17298 فقط یک سند مستقل نیست؛ بلکه به گونهای طراحی شده تا با دیگر چارچوبهای بینالمللی همافزایی داشته باشد — از جمله اهداف توسعه پایدار سازمان ملل (SDGs)، استاندارد ISO 14001 در زمینهی مدیریت زیستمحیطی و ISO 26000 در حوزهی مسئولیت اجتماعی. همچنین این استاندارد به اجرای چارچوب جهانی تنوع زیستی کونمینگ–مونترال کمک میکند.
اهمیت ISO 17298 برای کسبوکارها
به گفتهی مارکو روسی، مدیر بخش استانداردسازی ISO:
«این استاندارد برای طیف گستردهای از کاربران، از شرکتهای کوچک و متوسط گرفته تا نهادهای عمومی و شهرها مناسب است. ISO 17298 تولید دادههای معتبر و قابل مقایسه دربارهی تنوع زیستی را تسهیل میکند؛ دادههایی که میتوانند تصمیمگیریهای سرمایهگذاری را بهبود داده و دسترسی سازمانها را به بازارهای اقتصاد مثبت برای طبیعت افزایش دهند.»
در واقع، این استاندارد میتواند به شرکتها کمک کند تا ریسکهای طبیعتمحور را به فرصتهای اقتصادی تبدیل کنند — از جذب سرمایههای سبز گرفته تا ورود به بازارهای جدید مرتبط با اقتصاد احیاگر.
گامی به سوی آیندهای طبیعتمحور
انتشار ISO 17298 نقطهی آغاز مجموعهای از استانداردهای جدید در حوزهی تنوع زیستی است. ISO اعلام کرده که در ادامه، استانداردهای تخصصیتری دربارهی واژگان، سود خالص تنوع زیستی و شناسایی محصولات بومی منتشر خواهد کرد.
در شرایطی که فشارهای قانونی و اجتماعی برای شفافیت زیستمحیطی در حال افزایش است، استاندارد ISO 17298 میتواند نقشهی راهی باشد برای کسبوکارهایی که میخواهند هم با الزامات جهانی همراستا شوند و هم در حفاظت از طبیعت نقش فعالتری ایفا کنند.
