بیانیه هوش مصنوعی مسئولانه برای اهداف توسعه پایدار | کنفرانس پایداری هامبورگ ۲۰۲۵
ندا کردونی، خرداد 1404
در جریان کنفرانس پایداری هامبورگ (HSC)، رهبران جهانی از دولتها، بخش خصوصی، جامعه مدنی و دانشگاهها بهطور مشترک «بیانیه هامبورگ درباره هوش مصنوعی مسئولانه برای اهداف توسعه پایدار» را مورد تأیید قرار دادند. این بیانیه، نخستین سند جهانی است که بهطور ویژه به نقش هوش مصنوعی در توسعه بینالمللی میپردازد و تلاش دارد اصول و تعهداتی مشترک را برای بهرهبرداری عادلانه، فراگیر و پایدار از هوش مصنوعی در سطح جهانی پایهگذاری کند؛ با تأکید ویژه بر توانمندسازی کشورهای در حال توسعه.
این سند بر ضرورت رعایت حقوق بشر، حفاظت از جوامع بهحاشیهراندهشده، مقابله با اطلاعات نادرست، افزایش بهرهوری منابع، ارتقاء دسترسی زنان و دختران به آموزش هوش مصنوعی و حمایت از نوآوریهای بومی در کشورهای کمتر توسعهیافته تأکید دارد. بیانیه هامبورگ حاصل همکاریهای گستردهای است که از کنفرانس HSC 2024 آغاز شد. در طول یک سال گذشته، مجموعهای از تعاملات چندذینفعی و بینرشتهای به هدایت برنامه توسعه سازمان ملل متحد (UNDP) و وزارت همکاری اقتصادی و توسعه آلمان (BMZ) شکل گرفت که در نهایت به تدوین این چارچوب جهانی انجامید.
این بیانیه برای کشورهایی مانند ایران از اهمیت ویژهای برخوردار است، چرا که بر حقوق اقتصادهای در حال توسعه، لزوم مشارکت واقعی و نه صوری، و شنیده شدن صدای گروههای مختلف در فرآیند تصمیمسازی تأکید دارد. همچنین بر اهمیت انتقال فناوری، توانمندسازی محلی، گذار عادلانه شغلی، ارتقای مهارتهای نیروی کار، حفظ انسجام اجتماعی از طریق مقابله با اطلاعات نادرست و کاهش شکافهای دیجیتال، و همچنین گسترش تنوع زبانی در حوزه هوش مصنوعی – بهویژه توجه به زبانهای محلی – تأکید شده است.
بیانیه هامبورگ بر پایه پنج ستون اصلی اهداف توسعه پایدار تنظیم شده است: مردم، سیاره، شکوفایی، صلح و مشارکت. این سند جهانی ما را فرا میخواند تا از هوش مصنوعی به شکلی مسئولانه استفاده کنیم؛ بهگونهای که به جای تعمیق نابرابریها، در خدمت عدالت، تابآوری و آیندهای پایدار برای همه باشد.
خلاصه بیانیه هامبورگ
1.مردم ( People )| ترویج حقوق بشر، برابری جنسیتی و شمول(دربرگیرندگی)
- طراحی و اجرای سیستمهای AI با احترام به حقوق بشر، کرامت انسانی، برابری جنسیتی و ایمنی.
- مشارکت فعال گرو ههای به حاشیهرانده شده در طراحی و حاکمیت AI
- تضمین عدالت، شفافیت، و پاسخگویی در زنجیره ارزش و چرخه عمر A
۲. سیاره ( Planet) | هوش مصنوعی پایدار برای محیط زیست و اقلیم
- هم راستایی با اهداف زیست محیطی جهانی از جمله توافق پاریس.
- هم راستایی با اهداف زیست محیطی جهانی از جمله توافق پاریس.
- طراحی AI با بهرهوری انرژی، کاهش ردپای کربنی، استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر.
- استفاده از AI برای حل چالشهای اقلیمی، حفاظت از تنوع زیستی، و اقتصاد چرخشی.
۳. شکوفایی (Prosperity) | رشد اقتصادی، نوآوری و برابری
- تقویت زیرساختها و اکوسیستمهای محلی AI بهویژه در کشورهای در حال توسعه.
- سرمایهگذاری در آموزش مهارتهای مرتبط با AI ، مخصوصاً برای زنان، کودکان و گروههای آسیبپذیر.
- ایجاد فرصتهای محلی و حمایت از نوآوری بومی.
۴. صلح (Peace) | سلامت اطلاعات و انسجام اجتماعی
- جلوگیری از سوءاستفاده از AI برای ایجاد بیثباتی، انتشار اطلاعات غلط و بیاعتمادی.
- طراحی سازوکارهایی برای مقابله با دستکاری الگوریتمی، دیپفیک، و خشونت آنلاین.
- ترویج اعتماد عمومی و فضاهای دیجیتال ایمن.
۵. مشارکتها (Partnerships) | همکاری جهانی برای AI مسئولانه
- ایجاد مشارکتهای چندذینفعی بینالمللی.
- به اشتراکگذاری مسئولانه دادهها و منابع AI به عنوان کالاهای عمومی دیجیتال.
- ارتقاء تحقیق مشترک، یادگیری متقابل و دوسویه و تدوین استانداردهای جهانی همراستا.
