به مناسبت دهمین سالگرد این روز جهانی در ۱۵ ژوئیه ۲۰۲۵
در سال ۲۰۱۴، مجمع عمومی سازمان ملل متحد، ۱۵ ژوئیه را بهعنوان «روز جهانی مهارتآموزی جوانان» اعلام کرد تا بر اهمیت راهبردی تجهیز جوانان به مهارتهایی برای اشتغال، کار شایسته و کارآفرینی تأکید شود.
از آن زمان، این روز به فرصتی منحصربهفرد برای گفتوگو میان جوانان، مؤسسات آموزش فنی و حرفهای (TVET)، بنگاههای اقتصادی، نهادهای کارفرمایی و کارگری، سیاستگذاران و شرکای توسعه تبدیل شده است؛ گفتوگویی که اهمیت روزافزون مهارتآموزی را در شرایط گذار جهانی به سوی الگوی توسعهای پایدار برجسته میکند.
موضوع سال ۲۰۲۵: توانمندسازی جوانان با هوش مصنوعی و مهارتهای دیجیتال
ژوئیه ۲۰۲۵، دهمین سالگرد روز جهانی مهارتآموزی جوانان است. موضوع امسال بر ضرورت توانمندسازی جوانان از طریق هوش مصنوعی (AI) و مهارتهای دیجیتال تمرکز دارد.
در عصر انقلاب صنعتی چهارم که هوش مصنوعی در حال دگرگونسازی شیوههای زندگی، یادگیری و کار است، نظامهای آموزش فنی و حرفهای نیز باید با این تحولات همراستا شوند. TVET باید جوانان را به مهارتهایی مجهز کند که آنان را برای حضور مؤثر، آگاهانه و مسئولانه در آیندهای دیجیتال آماده سازد. البته این تحول فرصتهای بیشماری را به همراه دارد، اما در صورت پیادهسازی نابرابر، میتواند به تشدید شکافهای اجتماعی، دیجیتال و اقتصادی منجر شود. از همین رو، ضرورت دارد که آموزشهای فناورانه با اصول عدالت، شمول، و توسعه پایدار پیوند بخورند.
آموزش فنی و حرفهای؛ پیونددهنده آموزش با توسعه پایدار
آموزش و مهارتآموزی نقش کلیدی در تحقق دستورکار ۲۰۳۰ برای توسعه پایدار دارند. چشمانداز اعلامیه اینچئون (Education 2030) بهطور کامل در هدف چهارم توسعه پایدار (SDG4) بازتاب یافته است:
«تضمین آموزش باکیفیت، فراگیر و برابر برای همه، و ارتقای فرصتهای یادگیری مادامالعمر.»
در این چارچوب، توسعه آموزشهای فنی و حرفهای (TVET) از جایگاهی ویژه برخوردار است. این آموزشها میتوانند:
- دسترسی به مهارتآموزی باکیفیت و مقرونبهصرفه را برای جوانان فراهم کنند،
- مسیر اشتغال، کار شایسته و کارآفرینی را هموار سازند،
- به حذف نابرابریهای جنسیتی در دسترسی به آموزش و شغل کمک کنند،
- و گروههای آسیبپذیر را نیز در مسیر رشد و توانمندسازی قرار دهند.
علاوه بر این، TVET به گونهای طراحی شده تا بتواند به نیازهای اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی پاسخ دهد. این نوع آموزش نهتنها جوانان را به مهارتهای لازم برای ورود به بازار کار مجهز میکند، بلکه از رشد اقتصادی پایدار و فراگیر و گذار به اقتصاد سبز نیز پشتیبانی میکند.
چرا پایداری باید بخشی از هر نوع آموزش برای نوجوانان و جوانان باشد؟
1. برای جلوگیری از شکافهای عمیقتر
در سال ۲۰۲۲، بیش از ۴۰٪ جوانان جهان در وضعیت NEET بودند.
نابرابری جنسیتی عمیقتر شده: ۴۰٪ از مردان جوان شاغلاند، اما فقط ۲۷٪ از زنان جوان.
۹۰٪ دختران نوجوان در کشورهای کمدرآمد به اینترنت دسترسی ندارند.
اگر آموزشها نگاه پایداری نداشته باشند، این شکافها گسترش مییابند.
2. برای آمادگی در برابر پیامدهای فناوری
۸۶٪ از دانشآموزان احساس میکنند برای دنیای مبتنی بر هوش مصنوعی آماده نیستند.
آموزش باید صرفاً آموزش ابزار نباشد، بلکه تربیت درک اخلاقی، زیستمحیطی و اجتماعی از کاربرد این ابزارها را هم شامل شود.
برای عبور از آموزش تکبعدی به آموزش همگرا
آموزشهای فنی و حرفهای (TVET) میتوانند بستری باشند برای یادگیری مهارتهایی که اشتغال، نوآوری و عدالت را با هم تلفیق میکنند:
🔸 مهارتآموزی + تفکر انتقادی
🔸 تخصص دیجیتال + تعهد اجتماعی
🔸 کارآفرینی + اخلاق بیننسلی
سخن پایانی
روز جهانی مهارتآموزی جوانان، فرصتی برای تأمل دربارهی این حقیقت است که در جهان متغیر امروز، یادگیری صرفاً آموختن ابزار نیست؛ بلکه آموختن مسئولیت، اخلاق و آگاهی است. جهان آینده نیازمند نسلی توانمند، خلاق، آگاه به مسائل زیستمحیطی و عدالتمحور است. مهارتآموزی، اگر با نگاه به پایداری همراه باشد، میتواند ابزاری قدرتمند برای ساختن این آینده باشد.
