تعریف توسعه پایدار و اهمیت آن

اهداف توسعه پایدار یا اهداف جهانی، مجموعه‌ای از 17 هدف جهانی به هم پیوسته است که به‌منظور ارائه طرحی برای دستیابی به آینده بهتر و پایدارتر برای همه، طراحی شده‌اند. اهداف توسعه پایدار (sustainable development goals) که به عنوان اهداف جهانی نیز شناخته می شوند، در سال 2015 توسط سازمان ملل متحد به عنوان یک فراخوان جهانی جهت اقدام برای پایان دادن به فقر، حفاظت از کره زمین و تضمین اینکه تا سال 2030 همه مردم از صلح و رفاه برخوردار خواهند بود، تصویب شد.

جهان با چالش های جدی منابع طبیعی و زیست محیطی مواجه است: مانند تغییرات آب و هوایی، کاهش آب شیرین، ماهیگیری بیش از حد اقیانوس‌ها، جنگل زدایی، آلودگی آب و هوا و تلاش برای تغذیه سیاره‌ای میلیاردی. از منظر محیط زیستی، پایداری در مورد مدیریت و حفاظت از منابع طبیعی، اکوسیستم‌ها، آب و هوا و جو زمین است تا نسل‌های کنونی و نسل‌های آینده زندگی مناسبی داشته باشند.

رشد اقتصادی پایدار از نظر زیست محیطی نام دیگری برای مفهوم توسعه پایدار است. هدف آن دستیابی به هماهنگی بین پایداری محیطی، پایداری اقتصادی و پایداری سیاسی-اجتماعی است. توسعه پایدار همیشه ما را تشویق می‌کند تا با تغییر تدریجی شیوه‌های توسعه و استفاده از فناوری‌ها، منابع خود را حفظ و ارتقا دهیم. همه کشورها باید نیازهای اساسی خود از قبیل اشتغال، غذا، انرژی، آب و بهداشت را تامین کنند. همه حق داشتن یک محیط سالم، ایمن و پاک را دارند. با کاهش آلودگی، فقر و بیکاری می توان به راحتی به این امر دست یافت.

 اهمیت توسعه پایدار چیست؟

اهداف جهانی مانند اهداف توسعه پایدار یا SDG‌‌‌ها، جامعه جهانی را برای دستیابی به آنها بسیج می‌‌کنند، زیرا بازه زمانی مشخصی برای این اهداف تعریف شده است. این اهداف موجب همکاری سهامداران کشورهای مختلف شده و نوآوری و به اشتراک گذاری تخصص‌‌ها و شیوه‌‌های جدید را ارتقاء می‌‌بخشند. نمونه‌‌ای از تاثیرات این همکاری‌‌ها و بسیج کردن منابع جهانی، دستاوردهایی در حوزه بهداشت است: کاهش مرگ و میر کودکان و دسترسی همگانی به بهداشت.

اهداف توسعه پایدار رویکردی بلند مدت برای رسیدگی به چالش‌‌های جهانی ارائه می‌‌کند. چالش‌‌هایی که پیش روی بسیاری از کشور‌های جهان است و برای حل آنها نیاز به همکاری مشترک است. به علت تغییرات سریع در دولت‌‌ها و سیاست‌‌هایشان، اکثر برنامه‌های دولتی عمر نسبتا کوتاهی دارند(4-5 سال). داشتن اهداف و برنامه‌های بلند مدت که توسط 193 کشور توافق شده است،  تداوم تلاش برای این اهداف را بیشتر می‌کند و باعث تقویت تعهد در قبال انجام آنها خواهد شد.

اهداف توسعه پایدار نه تنها به رفاه مردم، توسعه اقتصادی کشورها و محیط زیست بهتر اشاره دارد بلکه ابزارهای مورد نیاز برای رسیدن به آنها و چگونگی ایجاد این تغییرات را نیز ارائه می دهد. این اهداف به علل ریشه‌‌ای فقر و نابرابری می‌‌پردازد. مشکلاتی از قبیل ضعف حاکمیت قانون، فساد، سنت گرایی و وهنجارهایی که باعث تبعیض می‌‌شوند. از آنجایی که تمام این اهداف به هم مرتبط هستند، بدون شناختن علل ریشه‌‌ای یکی، نمی توان به دیگری دست یافت.

مطالعه بیشتر:   اعتماد، فناوری و تحول: اولویت‌ سرمایه‌گذاران؛ نظرسنجی PwC در سال ۲۰۲۳

                                                                                                                                                                                     

تاریخچه توسعه پایدار

مفهوم توسعه پایدار، موضوع کنفرانس سازمان ملل متحد در مورد محیط زیست و توسعه بود که در سال 1992 در ریودوژانیرو برگزار شد. این اجلاس اولین تلاش بین المللی برای ترسیم برنامه‌های عملی و استراتژیک بود که حرکت به سمت الگوی توسعه پایدار را ممکن می کرد.

ایده توسعه پایدار چگونه شکل گرفت؟

انقلاب صنعتی در ظهور ایده توسعه پایدار، دخیل است. از نیمه دوم قرن نوزدهم، جوامع غربی به این نتیجه رسیدند که فعالیت‌های اقتصادی و صنعتی آنها تأثیر بسزایی بر محیط زیست و تعادل اجتماعی دارد. چندین بحران اکولوژیکی و اجتماعی در جهان رخ داد و نیازبه الگویی پایدارتر، افزایش پیدا کرد.

اولین کنفرانس سازمان ملل در مورد محیط زیست و توسعه پایدار [1972]

در سال 1972، کنفرانس سازمان ملل متحد در مورد محیط زیست در استکهلم برگزار شد – اولین نشست بزرگ رهبران جهان که توسط سازمان ملل برای بحث در مورد تأثیر انسان بر محیط زیست و چگونگی ارتباط آن با توسعه اقتصادی برگزار شد. یکی از اهداف اصلی این گردهمایی، یافتن دیدگاه مشترک و اصول مشترک برای الهام بخشیدن و هدایت جمعیت جهان برای حفظ «محیط زیست انسانی» بود.

ارکان سه گانه و توسعه پایدار [1994]

ارکان سه گانه بخش مهمی از پایه های توسعه پایدار است. این اصطلاح اولین بار توسط جان الکینگتون، موسس یک شرکت مشاوره پایداری استفاده شد. شرکت‌ها باید 3 رکن مهم را در کسب‌وکار خود در نظر بگیرند – و تنها، به فکر سود و زیان خود نباشند. این بدان معناست که سازمان‌ها باید میزان مسئولیت اجتماعی عملیات در سراسر زنجیره ارزش خود و همچنین تاثیرات زیست محیطی اقدامات خود را بر روی کره زمین اندازه‌گیری کنند.

مطالعه بیشتر: امتیاز یا نمره ESG را بهتر بشناسید- راهنمای جامع

توسعه پایدار، امروز

چارچوب امروزی توسعه پایدار بسیار محکم است، اگرچه هنوز راه زیادی در پیش است. آخرین گزارش IPCC نشان داد که تغییرات بزرگی باید به سرعت در مورد کاهش انتشار CO2 رخ دهد تا افزایش دمای زمین زیر 2 درجه سانتیگراد نگه داشته شود و از تاثیرات ویرانگر آن جلوگیری شود.

عوامل موثر در توسعه پایدار

پایداری برای هر موجود زنده‌ای در این سیاره مهم است و به نظر می‌رسد که همه (به ویژه کسب و کارها) تصاویر متفاوتی در مورد معنای واقعی پایداری دارند.پایداری را می توان به شش عامل تقسیم کرد:

تغییرات آب و هوایی

دلیلی وجود دارد که تغییرات آب و هوایی به عنوان اولین فاکتور در بسیاری از لیست های مربوط به پایداری ظاهر می‌شود. تغییرات آب و هوایی شاید بزرگترین بحرانی است که سیاره ما را تحت تاثیر قرار داده‌است. علت اصلی آن گرم شدن تدریجی سیاره زمین به دلیل گازهای گلخانه‌ای است که در اثر سوزاندن سوخت های فسیلی تولید می‌شود. مثل همیشه، مسئولیت اصلاح روند فعلی بر عهده ما، انسان‌ها است. ما این مشکلات را بوجود آوردیم، بنابراین تنها راه حل واقعی این است که از سوخت‌های فسیلی مخرب و به چیزی پایدارتر روی بیاوریم. این جایگزین‌ها می توانند اشکال تجدیدپذیر انرژی یا وسایل نقلیه الکتریکی/هیبریدی باشند.

              مطالعه بیشتر: بررسی وضعیت گزارش دهی پایداری و مسئولیت اجتماعی شرکتی / سازمانی در ایران

محیط زیست

پایداری زیست‌محیطی را می‌توان به این صورت تعریف کرد که چگونه از قداست محیط زیست خود محافظت می‌کنیم. این می‌تواند به معنای توسعه روش‌های پایدارتر برای تهیه و استفاده از منابع طبیعی مانند چوب، فلز یا آب و همچنین انرژی‌های پاک مانند برق باشد. برای حفظ محیط زیست انسان‌ها باید بتوانند همانند گونه‌های دیگر طبیعت، اعتدال را رعایت کنند. ما باید مصرف بی رویه منابع طبیعی را محدود کنیم تا پایدارتر باشیم.

مردم

طبیعت انسان ذاتاً در مقابل پایداری مقاومت می‌کند، اما این بدان معنا نیست که در توان ما نیست که سبک زندگی پایداری داشته باشیم. اگر ما به عنوان یک فرد برای پایداری تلاش نکنیم، اگر نتوانیم بپذیریم که به عنوان مباشران سیاره خود پاسخگو هستیم، آنگاه پایداری واقعی هرگز به دست نخواهد آمد. ما باید یاد بگیریم که چگونه با استفاده از ابزارهای پایدار غذا بخوریم، لباس بپوشیم و خودمان را سرگرم کنیم. در غیر اینصورت باید خطر شکست در همه ابعاد زندگی را بپذیریم.

اخلاق

اخلاق مربوط به مسئولیت پذیری به عنوان یک فرد است. ما باید با سیاره خود با احترام رفتار کنیم وهمین کار را با گیاهان و جانورانی که آن را با ما به اشتراک می‌گذارند، انجام دهیم. داشتن یک رژیم غذایی پایدارتر و یا به کار بردن شیوه‌های کشاورزی پایدار، اشکال مختلف پایداری اخلاقی هستند. از نظر تجاری، پایداری اخلاقی به معنای شفافیت بیشتر در مورد بخش‌های ناپایدار کسب و کار و اصلاح آنها برای پایدارتر بودن است.

نوآوری

دو بخش آخر این فهرست در پایداری آینده نقش کلیدی دارند. ما باید به نوآوری‌هایی روی آوریم که باعث پایدارتر شدن زندگی ما می‌شوند. این نوآوری‌ها لزوماً نباید تکنولوژیکی باشند، بلکه می‌توانند فلسفی یا اجتماعی-اقتصادی باشند. برای رفع مشکلاتی که بسیاری از ما نادیده‌شان می‌گیریم، باید نگرش خود به جهان و یکدیگر را تغییر دهیم.

فن آوری

پایداری با استفاده از فناوری در سال‌های اخیر واقعا به ما کمک کرده‌است. بسیاری از کشورها در حال حاضر شروع به استفاده از فناوری های تجدیدپذیر در مقیاس بزرگ کرده‌اند که جایگزین روش‌های قدیمی و آلاینده تولید انرژی شده است. برخی از شرکت‌ها برای کمک به رشد محصولات کشاورزی و استفاده از منابع کمتر، پیشرفت‌های جدید در فناوری کشاورزی را به کار می‌برند.

مطالعه بیشتر: گزارش مسئولیت اجتماعی ۲۰۲۲ چهارمین خودرو ساز بزرگ دنیا: استلانتیس

توسعه پایدار در مقابل رشد

با مطرح شدن اهداف توسعه پایدار در سال ۱۹۹۲، کشورها به دنبال راه حلی بودند که رسیدن به رشد اقتصادی را با رعایت اهداف توسعه پایدار، ممکن کنند. با شناخت تفاوت های این دو حوزه، شاید بتوانیم سازگاری رشد اقتصادی با توسعه پایدار را ممکن کنیم.

اهداف 17 گانه توسعه پایدار

اهداف توسعه پایدار فراخوانی برای همه کشورها جهت ارتقای رفاه و در عین حال حفاظت از کره زمین است. پایان دادن به فقر باید همراه با استراتژی‌هایی باشد که رشد اقتصادی ایجاد می‌کند و به طیف وسیعی از نیازهای اجتماعی از جمله آموزش، بهداشت، حمایت اجتماعی و فرصت‌های شغلی رسیدگی می‌کند. همچنین داشتن استراتژی برای مقابله با معضل تغییرات آب و هوا و آلودگی محیط زیست.

مطالعه بیشتر: آغاز ثبت نام مسترکلاس آشنایی با ESG و گزارشدهی پایداری- دوره دوم

1- ریشه کن کردن فقر

به فقر در همه اشکالش در همه جا پایان دهیم

2- ریشه کن کردن گرسنگی

گرسنگی را در جهان به صفر برسانیم.

3- سلامتی و تندرستی

تضمین زندگی سالم و ارتقای رفاه برای همه در تمام سنین

4- آموزش با کیفیت

فراهم کردن شرایط آموزش با کیفیت در همه جای دنیا

5- برابری جنسیتی

دستیابی به برابری جنسیتی و توانمندسازی همه زنان و دختران

6- آب تمیز و سیستم تخلیه فاضلاب

اطمینان از دسترسی به آب و سرویس بهداشتی برای همه

7- انرژی مقرون به صرفه و پاک

اطمینان از دسترسی به انرژی مقرون به صرفه، قابل اتکا، پایدار و مدرن

8- کار شایسته و رشد اقتصادی

ترویج رشد اقتصادی فراگیر و پایدار، اشتغال و کار شایسته برای همه

9- صنعت، نوآوری و زیرساخت

ایجاد زیرساخت های انعطاف پذیر، ترویج صنعتی شدن پایدار و تقویت نوآوری

10- کاهش نابرابری

کاهش نابرابری در داخل و بین کشورها

11- شهرها و جوامع پایدار

شهرهای فراگیر، ایمن، انعطاف پذیر و پایدار

12- مصرف و تولید مسئولانه

پیروی از الگوهای مصرف و تولید پایدار

13- اقدام برای جلوگیری از تغییرات آب و هوایی

اقدام فوری برای مبارزه با تغییرات آب و هوایی و اثرات آن

14- زندگی زیر آب

حفاظت و استفاده پایدار از اقیانوس‌ها، دریاها و منابع دریایی

15- زندگی در خشکی

مدیریت پایدار جنگل‌ها، مبارزه با بیابان زایی، توقف و معکوس کردن تخریب زمین، توقف از بین رفتن تنوع زیستی

16- صلح، عدالت و نهادهای قوی

ترویج جوامع عادلانه، صلح آمیز و فراگیر

17- مشارکت برای رسیدن به اهداف

احیای مشارکت جهانی برای توسعه پایدار

مطالعه بیشتر: راهنمای گام به گام برای جلوگیری از سبز شویی و حفظ شهرت برند

پیشرفت های انجام شده

هدف 1 : پایان دادن به فقر و تمامی اشکال آن در همه جای دنیا.

قبل از کووید-19، جهان در مسیر پایان دادن به فقر تا سال 2030 قرار داشت. شاخص فقر از 15.7% در سال 2015 به 8.2% در سال 2019 رسیده بود.

پیامدهای کووید-19

COVID-19 باعث اولین افزایش فقر جهانی در دهه‌های اخیر شده است. 71 میلیون نفر در سال 2020 در معرض فقر شدید خواهند بود.

هدف 2 : پایان دادن به گرسنگی، دستیابی به امنیت غذایی، بهبود تغذیه و ترویج کشاورزی پایدار

حتی قبل از کووید-19، ناامنی غذایی در حال افزایش بود.

مطالعه بیشتر: IFRS یا استانداردهای گزارشگری مالی بین المللی چیست و چه کاربرد و چالشهایی دارد؟

پیامدهای کووید-19

همه گیری یک تهدید مضاعف برای زنجیره غذایی محسوب می شود. تولیدکنندگان کوچک مواد غذایی به شدت از این بحران آسیب دیده اند که 40 تا 85 درصد از تولیدکنندگان مواد غذایی در مناطق در حال توسعه را شامل می‌شود.

هدف 3 : تضمین زندگی سالم و رفاه برای همه در تمام سنین

قبل از کووید-19 پیشرفت‌های عمده‌ای در بهبود سلامت میلیون‌ها نفر، افزایش امید به زندگی، کاهش مرگ و میر مادران و کودکان و مبارزه با بیماری های واگیر حاصل شده بود.

پیامدهای کووید-19

با شیوع همه‌گیری، اختلال ایجاد شده در مراقبت‌های بهداشتی باعث شد که تاثیر دهه‌ها پیشرفت در این زمینه از بین برود.

هدف 4 : تضمین آموزش با کیفیت فراگیر و عادلان و ارتقای فرصت های یادگیری مادام العمر برای همه

حتی قبل از کووید 19، پیشرفت به سمت آموزش با کیفیت، فراگیر و عادلانه بسیار کند بود. بیش از 200 میلیون کودک همچنان تا سال 2030 از رفتن به مدرسه باز خواهند ماند.

پیامدهای کووید-19

تعطیلی مدارس باعث شد 90 درصد دانش‌آموزان از رفتن به مدرسه بازبمانند. آموزش از راه دور برای حداقل 500 میلیون دانش آموز در دسترس نیست.

هدف 5: دستیابی به برابری جنسیتی و توانمندسازی همه زنان و دختران

در جنوب آسیا، خطر ازدواج دختران در دوران کودکی نسبت به سال 2000 تا 40 درصد کاهش یافته است. 24 درصد از نمایندگان مجلس زن هستند که نسبت به سال 2010، 19 درصد افزایش یافته است.با وجود پیشرفت‌ها، برابری کامل جنسیتی دست نیافتنی باقی مانده است. در حالی که برخی از شاخص‌های برابری جنسیتی در حال پیشرفت هستند، مانند کاهش قابل توجه در شیوع ختنه زنان و ازدواج زودهنگام، آمار کلی همچنان بالاست. علاوه بر این، پیشرفت ناکافی در مسائل ساختاری که ریشه نابرابری جنسیتی دارد، مانند تبعیض قانونی، هنجارها و نگرش‌های اجتماعی ناعادلانه، تصمیم گیری در مورد مسائل جنسی و باروری و سطوح پایین مشارکت سیاسی، توانایی دستیابی به هدف توسعه پایدار 5 را تضعیف می‌کند.

هدف 6 : اطمینان از در دسترس بودن آب و سیستم فاضلاب برای همه

با وجود پیشرفت، میلیاردها نفر هنوز به آب آشامیدنی دسترسی ندارند و فاقد خدمات آب و فاضلاب هستند. 2.2 میلیارد نفر فاقد آب آشامیدنی و 4.2 میلیارد نفر فاقد سرویس بهداشتی هستند.

کمبود آب تا سال 2030 می تواند 700 میلیون نفر را آواره کند. برخی از کشورها برای دستیابی به اهداف آب و فاضلاب کسری بودجه 61 درصدی را تجربه می‌کنند.

هدف 7:  اطمینان از دسترسی به انرژی مقرون به صرفه، قابل اعتماد، پایدار و مدرن برای همه

تلاش ها برای دستیابی به انرژی پایدار باید افزایش یابد. در سال 2018 هنوز 789 میلیون نفر به  برق دسترسی ندارند. سهم انرژی های تجدید پذیر 17% کل انرژی مصرفی است.

ورود سرمایه به کشورهای در حال توسعه برای دست یابی به انرژی های تجدیدپذیر در حال افزایش است.

هدف 8 : ترویج رشد اقتصادی پایدار و فراگیر ، اشتغال کامل و مولد و کار شایسته برای همه

قبل از کویید-19 رشد اقتصاد جهانی در حال کاهش بود. رشد سرانه تولید ناخالص داخلی 2.0٪ (2010-2018)

رشد سرانه تولید ناخالص داخلی 1.5 درصد (2019)

بعد از کویید-19 جهان با بدترین رکود اقتصادی از زمان رکود بزرگ مواجه است. انتظار می‌رود تولید ناخالص داخلی سرانه 4.2 درصد در سال 2020 کاهش یابد.

مطالعه بیشتر: چگونه ندای توسعه شما را در تحقق اهداف توسعه پایدار کمک می کند؟

هدف 9: ایجاد زیرساخت های انعطاف پذیر، ترویج صنعتی شدن فراگیر و پایدار و تقویت نوآوری

قبل از کویید-19 به دلیل تعرفه ها و تنش های تجاری رشد تولید رو به کاهش بود. تامین مالی برای صنایع کوچک برای بقای آنها در بحران، حیاتی است. با این حال تنها 35 درصد از آنها در کشورهای در حال توسعه به اعتبارات بانکی دسترسی دارند. سرمایه گذاری در تحقیق و توسعه در حال رشد است، اما باید تسریع شود. از 1.4 تریلیون دلار در سال 2010 به 2.2 تریلیون دلار در سال 2017 افزایش داشته است.

هدف 10 : کاهش نابرابری در داخل و بین کشورها

قبل از کووید-19 نابرابری درآمد در برخی کشورها رو به کاهش بود. شاخص جینی در 38 کشور از 84 کشور کاهش یافت. شاخص جینی نابرابری درآمد را اندازه گیری می‌کند و از 0 تا 100 متغیر است، که 0 نشان می‌دهد که درآمد به طور مساوی بین همه افراد تقسیم می‌شود و 100 نشان می‌دهد که یک نفر تمام درآمد را به خود اختصاص می‌دهد.

آسیب پذیرترین گروه ها بیشترین ضربه را از این همه گیری می‌بینند. سالمندان- معلولان – زنان – کودکان – مهاجران و پناهجویان.

هدف 11 : شهرها و سکونتگاه های انسانی را فراگیر، ایمن و پایدار کنید.

قبل از کووید سهم جمعیت شهری ساکن در محله های فقیر نشین به 24 درصد در سال 2018 افزایش یافت. تنها نیمی از جمعیت شهری جهان به حمل و نقل عمومی دسترسی آسان دارند. آلودگی هوا باعث مرگ 4.2 میلیون نفر در سال 2016 شد. بیش از 90 درصد موارد COVID-19 در مناطق شهری است. 47 درصد از جمعیت دنیا در فاصله 400 متری تا فضاهای باز عمومی زندگی می‌کنند.

هدف 12 : اطمینان از به کار گیری الگوهای مصرف و تولید پایدار

جهان همچنان به استفاده ناپایدار از منابع طبیعی ادامه می‌دهد. مصرف جهانی مواد 73.2 میلیارد متریک تن در سال 2010 بوده که به 85.9 میلیارد متریک تن در سال 2017 رسیده است. زباله‌های الکترونیکی 38 درصد افزایش داشته اند اما کمتر از 20 درصد آنها بازیافت می‌شوند. این بیماری همه گیر فرصتی برای توسعه برنامه‌هایی است که آینده ای پایدارتر می‌سازد از سال 2017 تا 2019، 79 کشور و اتحادیه اروپا پایه‌گذاری حداقل یک سیاست را برای ترویج مصرف و تولید پایدار گزارش کرده‌اند.

هدف 13 : اقدام فوری برای مبارزه با تغییرات آب و هوایی و اثرات آن

جامعه جهانی به تعهدات لازم برای معکوس کردن بحران آب و هوا عمل نمی‌کند. پیش بینی می‌شود دمای کره زمین تا سال 2100 تا 3.2 درجه سانتیگراد افزایش یابد. COVID-19 ممکن است منجر به کاهش 6 درصدی انتشار گازهای گلخانه ای در سال 2020 شود. هنوز 7.6 درصد کاهش سالانه لازم است تا گرمایش زمین به 1.5 درجه سانتیگراد محدود شود.

هدف 14: حفاظت و استفاده پایدار از اقیانوس ها، دریاها و منابع دریایی برای توسعه پایدار

اسیدی شدن اقیانوس‌ها همچنان محیط و اکوسیستم دریایی را تهدید می‌کند. افزایش 100 تا 150 درصدی اسیدیته اقیانوس‌ها تا سال 2100 بر نیمی از کل موجودات دریایی تأثیر می‌گذارد. 97 کشور موافقت نامه اقدامات دولت بندر را امضا کردند که اولین توافق نامه بین المللی الزام آور در مورد ماهیگیری غیرقانونی و گزارش نشده است.همچنین افزایش مناطق تحت پوشش و حفاظت شده که برای تنوع زیستی دریایی مهم هستند.

هدف 15 : حفاظت، بازیابی و ترویج استفاده پایدار از اکوسیستم‌های زمینی، مدیریت پایدار جنگل‌ها، مبارزه با بیابان‌زایی، توقف و معکوس کردن تخریب زمین و توقف از دست دادن تنوع زیستی

جهان در رسیدن به اهداف سال 2020 برای توقف از دست دادن تنوع زیستی کوتاهی می‌کند. بیش از 31000 گونه در معرض انقراض هستند که 27 درصد از 116000 گونه ارزیابی شده در فهرست قرمز IUCN است. مناطق جنگلی با سرعت هشدار دهنده‌ای رو به  کاهش است که این امر عمدتاً ناشی از گسترش کشاورزی است. هر سال 10 میلیون هکتار جنگل از بین می‌رود (2015-2020). دو میلیارد هکتار از زمین‌های روی زمین در حال تخریب است که حدود 3.2 میلیارد نفر را تحت تأثیر قرار داده و گونه‌ها را به سمت انقراض سوق داده است و تغییرات آب و هوایی را تشدید می‌کند. تنها یک سوم از 113 کشور در مسیر دستیابی به هدف ملی خود برای ادغام تنوع زیستی در برنامه ریزی ملی خود هستند.

مطالعه بیشتر: ۵ اولویت اصلی و حوزه تمرکز برای تحقق بهتر گزارش دهی ESG

هدف 16: ترویج جوامع صلح آمیز و فراگیر برای توسعه پایدار، دسترسی به عدالت برای همه و ایجاد نهادهای موثر، پاسخگو و فراگیر در همه سطوح.

با وجود حمایت های حقوق بین الملل هر روز 100 غیرنظامی در درگیری‌های مسلحانه کشته می‌شوند. نرخ جهانی قتل تا حدودی کاهش یافته است از 5.9 در هر 100000 نفر جمعیت (2015) به 5.8 در هر 100000 نفر جمعیت (2018). 127 کشور قوانین حق دسترسی به اطلاعات یا آزادی اطلاعات را تصویب کرده‌اند.

پیامدهای COVID-19 صلح و امنیت جهانی را بیشتر تهدید می‌کند. در سال 2019، تعداد افرادی که از جنگ، آزار و اذیت و درگیری فرار کردند از 79.5 میلیون نفر فراتر رفت که بالاترین سطح ثبت شده است. 60 درصد کشورها دارای ازدحام بیش از حد زندان‌ها هستند که خطر شیوع کووید-19 در آنها زیاد است.

هدف 17: تقویت ابزار اجرا و احیای مشارکت جهانی برای توسعه پایدار

انتظار می رود سرمایه گذاری مستقیم خارجی جهانی تا 40 درصد در سال 2020 کاهش یابد. اشتراک پهنای باند ثابت به ازای هر 100 نفر در سال 2019 برای کشورهای توسعه یافته 33.6 و برای کشورهای درحال توسعه 11.2  می باشد. خالص ODA در سال 2019 تقریباً بدون تغییر نسبت به سال 2018 بالغ بر 147.4 میلیارد دلار بود.اما کمک به آفریقا نسبت به سال 2018، 1.3 درصد افزایش یافته است و کمک به کشورهای کمتر توسعه یافته نسبت به سال 2018 ، 2.6 درصد افزایش داشته .بودجه بین‌المللی برای داده‌ها و آمار 690 میلیون دلار در سال 2017 و تنها نیمی از سطح مورد نیاز بود.

توسعه پایدار در ایران

پس از اجلاس جهاني زمين، محيط زيست و توسعه در ريودوژانيرو در سال ١٩٩٢ميلادي، اقدامات در زمينه  توسعه پایدار در كشور ما وارد عرصه جديدی گرديد، شوراي عالي حفاظت محيط زيست به عنوان مرجع اصلي پيگيری موضوع، فعاليت‌هايی را آغاز نمود. اولين اقدام عملي در اين ارتباط، تشكيل كميته ملی توسعه پايدار با حضور نمايندگان دستگاه‌های اجرايی ذيربط بود. در سال‌های پیش اقدامات دیگری نیز در این زمینه انجام شده است. مانند: تاسیس دفاتر محیط زیست در دستگاه‌های اجرایی یا تخصیص بودجه به محیط زیست و منابع طبیعی.

همانطور که می دانید سه رکن اصلی توسعه پایدار از  مردم، زمین و سود تشکیل شده است که می‌توان این سه مورد را به سه دسته اقتصادی، اجتماعی و محیط زیستی تعمیم داد.موانع اقتصادی، اجتماعی و محیط زیستی برای رسیدن به اهداف توسعه پایدار در همه کشورها وجود دارد و کشور ما نیز از این امر مستثنا نیست. چالش‌هایی از قبیل وابستگی به درآمد نفت، نا آگاهی اقشار مختلف نسبت به این اهداف و همچنین مشکلات محیط زیستی از قبیل از بین رفتن جنگل‌‌ها، نمونه‌هایی از معضلات پیش رو برای رسیدن به این اهداف در کشور ما هستند. با این وجود تلاش‌هایی برای رفع این مشکلات انجام شده و کشور ما در راه توسعه‌ی پایدار قدم نهاده است.

مطالعه بیشتر: چگونه ESG برای کسب و کارها ایجاد ارزش می‌کند؟

بر اساس شاخص‌های كمي جمع آوری شده، وضعیت توسعه پایدار در ایران در رابطه با برخی از اهداف 17 گانه توسعه پایدار مانند : مرگ و میر کودکان و مادران، شاخص توسعه انسانی، کشاورزی، ریشه کن کردن بیسوادی بهبود یافته است. اما سایر شاخص‌ها مانند : آلودگی هوا، بیکاری، افزایش تورم و سایر آسیب‌های اجتماعی متاسفانه روند رو به رشدی داشته اند و از منظر توسعه پایدارباید تلاش ها برای رفع این مشکلات بیشتر شود. به عنوان مثال آمار مرگ و میر کودکان از 28.3 در 1000 به 26 در 1000 کاهش یافته.

فعالیت های انجام شده در حوزه توسعه پایدار

ایران و توسعه پایدار :

ایران دستیابی به شاخص‌های بین المللی در خصوص توسعه پایدار را در دستور كار نهادهای مختلف قرار داد و این امر در برنامه ششم توسعه كشور نیز تعریف و تبیین شده است. سازمان حفاظت از محیط زیست و منتخبان پنجمین دوره شورای اسلامی سراسر كشور، روز شنبه 31 تیر 1396 نشستی یك روزه را درباره محیط زیست و توسعه پایدار برگزار کردند. در این هم اندیشی، سیاست‌های کلی محیط زیست و اهداف توسعه پایدار مشخص شد.

کشاورزی پایدار:

مطالعه بیشتر: مسئولیت اجتماعی سازمان ها و سند CSR چیست و چه تاثیری بر کسب و کار شرکت‌ها دارد؟

امروزه در عرصه کشاورزی جهان، واژه کشاورزی پایدار دارای جایگاه ارزنده و ویژه ای است. کشاورزی پایدار، فعالیتی علمی و مبتنی بر اصول اکولوژیک است که هدف اصلی آن ایجاد حالت تعادل و رسیدن به پایداری در تولید می‌­باشد.در بین استان‌­های کشور 17 استان به عنوان استان­‌های ناپایدار و 13 استان به عنوان استان‌های پایدار برای شاخص منابع کشاورزی در نظر گرفته شدند، که تنها 6 استان کشور در گروه استان‌های با پایداری بالا و متوسط قرار گرفتند. بطور کلی، با توجه به پهنه بندی کشور از نظر شاخص پایداری منابع طبیعی، مشاهده می‌شود که کشور ایران از پایداری منابع کشاورزی پایینی برخوردار می‌­باشد.

کیفیت زندگی و توسعه پایدار در ایران:

در برنامه‌های توسعه قبل از انقلاب سیاست‌گذاری مشخصی در این زمینه انجام نشده و فقط در برنامه پنجم در ابعاد اقتصادی و در قالب برخی نهادها به این مفهوم پرداخته شده است. در برنامه‌های سوم و چهارم توسعه پس از انقلاب مفاهیم ارتقاء امنیت انسانی، و توانمند سازی مورد توجه قرار گرفت و برخی شاخص‌های پایداری مانند حفظ محیط زیست و ایجاد فرصت‌های برابر در متن برنامه وارد شد. تحلیل نتایج محاسبات انجام شده نشان می‌دهد که وضعیت توسعه پایدار در برنامه سوم توسعه نامطلوب بوده و شاخص پایداری منفی می‌باشد، اما این روند به تدریج اصلاح شده و در طول برنامه مقدار منفی شاخص رو به کاهش گذاشته و دو سال پایانی این برنامه مقدار شاخص مثبت شده است. این روند در برنامه چهارم توسعه نیز ادامه یافته به طوری که در سال 84 بیشترین مقدار را نشان می‌دهد.

مطالعه بیشتر: تعریف ۵ استاندارد و چارچوب گزارش نویسی پایداری

توسعه پایدار شهری در ایران :

طرح‌های مختلف شهری که در ایران تهیه می‌شود بیانگر این مطلب است که بین برنامه‌ریزی شهری در ایران و اصول توسعه پایدار شهری، تفاوت چشمگیری وجود دارد و به راحتی می‌توان دریافت که فرآیند کنونی برنامه ریزی شهری در ایران در چارچوب اصول توسعه پایدار جای نداشته و باید اصول برنامه ریزی شهری در ایران پایه‌گذاری شود.

چشم انداز آینده ایران و جهان

اهداف 17 گانه توسعه پایدار ، چشم اندازی برای آینده ی بهتر در همه ی کشورهاست. زمان تعیین شده برای دستیابی به این اهداف سال 2030 است. ارتقای برابری جنسیتی و توانمندسازی زنان و دختران در همه سطوح، افزایش همکاری بین‌المللی برای تسهیل دسترسی به تحقیقات و فناوری انرژی پاک، حفظ رشد سرانه اقتصادی مطابق با شرایط ملی و به ویژه رشد حداقل ۷ درصدی تولید ناخالص داخلی در سال،  در کشورهای کمتر توسعه یافته و افزایش منابع مالی برای حفظ و استفاده پایدار از تنوع زیستی و اکوسیستم ها از جمله چشم انداز‌های جهانی برای اهداف توسعه پایدار است.

چشم انداز توسعه پایدار در ایران :

نیاز کشور در حال توسعه‌ای چون ایران به برنامه ریزی در حوزه محیط زیستی نه یک نیاز عادی بلکه یک ضرورت اساسی است. کشورهایی که پس از ایران این راه را پیموده اند امروز به جمع کشورهای توسعه یافته پیوسته اند . این وضعیت ضرورت نگاهی دوباره به برنامه ریزی توسعه از یک سو و بهبود محیط زیست از سوی دیگر را روشن می‌سازد.

یکی از مهمترین اقدامات ایران در حوزه پایداری، نگاه پایدار به صنعت نفت ایران است که در این راستا وزارت نفت سیاست‌های جدیدی را پایه گذاری کرده است. این وزارت خانه سعی دارد اولویت اصلی خود را به انجام مسئولیت‌های اجتماعی اختصاص دهد و تولید، در اولویت دوم قرار گیرد. تشکیل شورای سیاست گذاری، دبیرخانه CSR، تعیین مشاوران اجتماعی برای چهار شرکت اصلی و گنجاندن مواد قانونی مرتبط با مسئولیت اجتماعی در اساسنامه شرکت نفت، از جمله اقدامات این وزارت خانه در جهت توسعه پایدار می باشد.گرچه در حال حاضر به شکل مستقیم در راستای اجرایی کردن اهداف توسعه پایدار برنامه ای وجود ندارد، اما سایر برنامه‌های ملی به شکل غیر مستقیم این اهداف را تحت پوشش قرار داده‌اند.