تعریف 5 استاندارد و چارچوب گزارش نویسی پایداری

در قرن‌های گذشته در هر کسب و کاری کسب سود و منفعت مالی هدف اصلی و نهایی محسوب می‌شد، اما امروزه در دنیای کسب و کار همه چیز تغییر کرده‌ است؛ از یک سو اغلب سازمان‌ها علاوه بر کسب سود توجه خود را به تاثیرات پایداری که بر محیط اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی می‌گذارند معطوف کرده‌ اند و از سوی دیگر بسیاری از افراد جامعه نیز به عنوان یک مطالبه عمومی از همه سازمان‌ها انتظار چنین توجهی را دارند. یکی از راه‌های بیان و اندازه‌ گیری فعالیت‌ها و تاثیرات یک سازمان در عرصه‌های مختلف اقتصادی، اجتماعی و زیست‌ محیطی گزارش پایداری است. 

در دنیای امروز، اغلب شرکت‌های مطرح جهانی گزارش سالانه‌ای از فعالیت‌های خود و تاثیر آن بر محیط پیرامون منتشر می‌کنند. از آن‌جایی که سازمان‌ها در سراسر جهان به طور فزاینده‌ای از گزارش‌دهی پایداری استقبال می‌کنند، استاندارد‌ها و چارچوبی‌هایی پدید آمده‌اند که سازمان‌ها می‌توانند برای اندازه گیری و بیان دستاورد‌های خود از آن استفاده کنند که مهمترین آنان عبارت‌اند از:

  1-استاندارد های سازمان جهانی گزارش دهی Global reporting initiative  به اختصار GRI

2-استانداردها و اصول راهنمای سازمان بین المللی استانداردسازیInternational organization for standardization به اختصار Iso

3-چارچوب اصول مسئولانه سرمایه گذاری Principles for responsible investments به اختصارPRI

4-چارچوب پیمان جهانی سازمان ملل United nations global compact

5-استاندارد پاسخگویی (حسابداری) پایداری Sustainability accounting standards board به اختصار SASB

در ادامه بیشتر از این استاندارد‌ها خواهیم دانست.

مطالعه بیشتر: IFRS یا استانداردهای گزارشگری مالی بین المللی چیست و چه کاربرد و چالشهایی دارد؟

گزارش پایداری چیست؟

کمبود منابع چالش اصلی جهان در قرن حاضر است و این چالش توجه همگان را به سوی مفهوم پایداری و تاثیرات آن و به طور کلی مفهوم توسعه پایدار جلب کرده است. مفهوم پایداری و توسعه پایدار طبق نظر سازمان ملل، پیشرفتی است که علاوه بر پاسخگویی به نیاز کنونی جهان، باعث کاهش منابع آیندگان و محدودیت دسترسی آنان به این منابع نشود.

سازمان‌ها به عنوان یکی از ارکان اصلی جامعه از تاثیر گذاران  مهم رونــد توســعه پایدار هستند و بدون همکاری آنان هیچ اقدامی در مسیر پایداری به سرانجام نخواهد رسید؛ از همین رو اندازه گیری و انتشار تاثیراتی که این سازمان‌ها بر محیط پیرامون خود می‌گذارند بسیار اهمیت دارد. حال که اهمیت انتشار عملکرد و تاثیر سازمان‌ها بر محیط پیرامون مشخص شد، می‌توان به سراغ تعریف مفهوم گزارش پایداری رفت.

گزارش پایداری یا ( Sustainability Report)، بیان عملکرد و تاثیرات یک سازمان پیرامون سه ضلع اصلی مثلث توسعه پایدار یعنی جامعه، اقتصاد و محیط زیست است؛ و ارتباط مستقیمی با مفهوم مسئولیت اجتماعی بنگاه‌های تجاری (CSR) دارد. در واقع CSR مسئولیتی است که یک سازمان بر عهده می‌گیرد تا علاوه بر تلاش برای رسیدن به اهداف مختص خود، نسبت به تاثیرات و پیامدهای فعالیت‌هایش در قبال ذی‌نفعان آگاهی داشته و سعی در بهبود این تاثیرات و پیامدها داشته باشد. گزارش‌های پایداری بسیار فراتر از چیزی است که به صورت ملموس از دستاورد‌های یک سازمان قابل مشاهده است. عنوان‌هایی مانند: گزارش مسئولیت اجتماعی، گزارش نتایج غیر مالی نیز با گزارش پایداری مترادف‌اند. 

مطالعه بیشتر: توسعه پایدار و اهداف ۱۷ گانه آن چیست و چه اهمیتی دارند؟

اهداف گزارش پایداری

امروزه بسیاری از سازمان‌ها اغلب به صورت سالیانه چنین گزارشی را منتشر می‌کنند. سازمان‌ها و کسب و کار‌هایی در حوزه‌ها و اندازه‌های مختلف و موقعیت‌های جغرافیایی متفاوت و یا حتی سازمان‌های دولتی، غیر انتفاعی و مردم نهاد نیز می‌توانند چنین گزارشی را تدوین و منتشر کنند.

در دهه‌های اخیر روز به روز بر تعداد سازمان‌هایی که به دلایل مختلف تصمیم دارند تا در فرآیند توسعه پایدار جهانی مشارکت داشته باشند، افزوده می‌شود.این سازمان‌ها از طریق گزارش پایداری،عملکرد و تأثیرات خود را (خواه این اثرات مثبت باشند، خواه منفی) بر روی طیف گسترده ای از موضوعات پایداری، شامل شاخصه‌های زیست محیطی، اجتماعی و حاکمیتی، اندازه گیری و به اشتراک می‌گذارند. این کار آنان را قادر می‌سازد تا در مورد ریسک‌ها‌، فرصت‌ها و چالش‌هایی که با آن مواجه هستند شفافیت بیشتری داشته باشند و به ذینفعان بینش بیشتری نسبت به عملکرد خود دهند.

گزارش پایداری نمایش‌گر و خط کش بزرگی برای ارزش‌ها و اهداف کلیدی سازمان است.

دانستن این نکته بسیار اهمیت دارد که هدف گزارش‏‌ پایداری در واقع تنها یک گزارش دهی معمولی واطلاع رسانی نیست، بلکه چارچوبی برای اندازه گیری و مقایسه در اختیار ذینفعان داخلی و خارجی سازمان قرار می‌دهد؛ همچنین این گزارش می‌تواند نمایان‌گر ارزش‌های کلیدی و مدل حکمرانی سازمان باشد و یا با جمع آوری هدفمند اطلاعات مرتبط با سازمان، تصمیم گیری و مدیریت ریسک را برای ذی نفعان داخلی تسهیل کند.

مهم‌تر از همه این‎‌ها، هدف اصلی گزارش پایداری ابزار کارآمدی است که  که‌ سـودآور‌ی ‌بـلندمدت را با اخلاق، عدالت و رفاه اجتماعی و توجه به محیط زیست ترکيب می‌کند و سازمان را به سوی یک اقتصاد جهانی پایدار رهنمون می‌سازد.

مزایای گزارش پایداری

در ادامه به اختصار به مهمترین مزایای گزارش پایداری خواهیم پرداخت.

• گزارش پایداری شناسایی ریسک‌ها و درک بهتر فرصت‌ها و چالش‌ها را برای سازمان‌ تسهیل می‌کند.

یکی از مزایای گزارش‌دهی پایداری این است که کمک می‌کند تا یک دید کلی و مقایسه‌ای نسبت به سازمان وجود داشته باشد. اگر یک سازمان از داده‌ها و تحلیل‌های واقعی نسبت به شرایط خود بهره‌مند باشد، آیا برنامه ریزی برای آینده آسان‌تر نخواهد شد؟

• گزارش پایداری استراتژی و اهداف یک سازمان را روشن می‌سازد.

یک سازمان می‌تواند در قالب گزارش پایداری استراتژی‌ها و اهداف بلند مدت خود را مستند کرده و به طور دقیق برای آن برنامه ریزی کند؛ همچنین شفاف کردن این اطلاعات فرصت بازنگری و بهبود  را برای سازمان‌ها فراهم می‌کند.

• گزارش پایداری انگیزه و وفاداری کارکنان را افزایش خواهد داد.

نیروی کار امروزی کارفرمایان خود را با استانداردهای بسیار بالاتری نسبت به دهه‌های گذشته بررسی می‌کند و فرهنگ حاکم بر یک سازمان از اهمیت بالایی برای منابع انسانی برخوردار است. خبرگزاری رویترز طی یک نظرسنجی دریافت که تغییرات آب و هوایی، حقوق بشر و برابری اجتماعی موضوعاتی هستند که برای کارکنان، به ویژه نسل هزاره و نسل بعد از آن (نسل Y و Z)، اهمیت فزاینده‌ای دارد. گزارش پایداری با نشان دادن دستاورد‌های سازمان در حوزه منابع انسانی  اعتماد و وفاداری بیشتری را در کارکنان ایجاد می‌کند.

• گزارش پایداری به بهبود شهرت برند و در نتیجه استقبال مشتریان کمک شایانی می‌کند.

بر کسی پوشیده نیست که در بازار دنیای امروز مشتریان نیز به دنبال سازمان‌هایی هستند که در قبال جامعه مسئول باشند؛ پس می‌توان با تدوین و انتشار گزارش پایداری  اطمینان حاصل کرد که آن چه را که سازمان طرفدار آن است به گوش مصرف‌کنندگان نیز خواهد رسید.

مطالعه بیشتر: چگونه ESG در حال تغییر نگرش به استعداد و توانمندی های نیروی کار است؟

چالش‌های گزارش‌ دهی پایداری

تدوین گزارش پایداری هرچند که برای یک سازمان بسیار اهمیت دارد اما مسیری است که چالش‌های بسیاری را پیش روی سازمان قرار می‌دهد. در ادامه با بعضی از چالش‌های گزارش پایداری خواهیم پرداخت.

• ذی‌نفعان داخلی سازمان با اهمیت گزارش پایداری آشنا نیستند.

بسیاری از سازمان‌ها در دنیا با این چالش مواجه‌اند که همه ذی‌نفعان آنان به ویژه ذی‌نفعان داخلی(نظیر کارکنان وسهام‌داران) به یک اندازه از اهمیت گزارش پایداری آگاهی ندارند و ممکن است در این مسیر همکاری لازم را نداشته باشند. این چالش با ایجاد یک ارتباط کلیدی درون سازمانی و نشان دادن مزایایی است که گزارش پایداری برای سازمان و یا حتی افراد به ارمغان می‌آورد، تا حد چشمگیری حل خواهد شد. 

• داده‌های نادرست در گزارش پایداری مشکل ساز خواهند بود.

داده‌‌های نادرست در گزارش پایداری علاوه بر آن که می‌تواند منجر به روابط عمومی بد، تخریب شهرت برند و از دست دادن اعتماد مصرف‌کننده شود، خطرات بیشتری هم برای سازمان به ارمغان می‌آورد؛ که یکی از مهمترین آنان خطا در تصمیم گیری و شناسایی ریسک‌های مرتبط با فعالیت سازمان است. 

•  جمع آوری داده‌های گزارش پایداری زمان‌بر است.

در تدوین این گزارش داده‌های زیادی برای جمع‌آوری و تجزیه و تحلیل وجود دارد. کمک گرفتن از مشاوران این حوزه و همین‌طور استفاده از چارچوب‌ها و ابزارهای متنوع موجود به حل این چالش کمک شایانی می‌کند.

• درک گزارش‌ پایداری برای همه ذی‌نفعان آسان نیست.

حتی زمانی که گزارش پایداری بر اساس استانداردهای گزارش‌گری تدوین شود، باز هم بسیاری از ذی نفعان آن را درک نخواهند کرد. راهکار اصلی آن است که سازمان گزارش پایداری را متناسب با هر گروه از ذی‌نفعان در قالب‌های مختلف و همچنین از کانال‌های ارتباطی متنوعی در اختیار آنان قرار دهد.

مطالعه بیشتر: ” اروپا قاره CSR است ، باید تلاش شود که همینطور بماند “

5 چارچوب و استاندارد گزارش نویسی پایداری

اولین قدم در راستای تدوین گزارش پایداری انتخاب چارچوب مناسب است. برای هر سازمان، موضوعاتی مانند مدیریت داده و گزارش دهی امری اجتناب ناپذیر است. با ظهور استانداردها، چارچوب ها و دستور العمل‌های مختلف در سال‌های اخیر، انجام این کار دشوار‌تر شده است. دولت‌ها و سیاست گذاران در همه جای دنیا در مورد ضرورت گزارش‌دهی پایداری توافق دارند و معتقدند باید استانداردی جهانی در در مورد نحوه انجام آن مشخص شود.

هدف اصلی چارچوب‌های گزارش دهی پایداری تبدیل موضوعات نظری به اقدامات عملی است. در واقع چارچوب گزارش پایداری به سازمان کمک می‌کند تا با مشخص کردن اولویت‌ها، به اهداف تعیین شده برای اندازه گیری و بهبود تاثیرات زیست محیطی و اجتماعی خود دست یابد. در ابتدای متن به مهم‌ترین چارچوب‌های گزارش پایداری اشاره شد. اکنون هرکدام از استانداردهای گزارش پایداری به اختصار معرفی می‌شوند.

مطالعه بیشتر: چشم اندازهای جهانی به مسولیت اجتماعی شرکتی /سازمانی

استاندارد گزارش دهی GRI

 Global reporting initiative یا به اختصار GRI (نهاد گزارش‌دهی جهانی) یک سازمان بین المللی مستقل است که از سال  1997 در موضوع گزارش‌دهی پایداری شرکت‌ها، پیشگام بوده است. هدف GRI، توانمندسازی تصمیم گیران در همه جا، از طریق به کار بردن استانداردهای گزارش‌دهی پایداری و شبکه چند ذی‌نفعی خود، به منظور اقدام برای رسیدن به اقتصاد و جهانی پایدارتر است. بیش از 100 کشور درباره اثر کسب و کار بر مسائل مهم پایداری، از GRI مشورت می‌گیرند.
استاندارد گزارش‌دهی پایدار GRI ،تاثیرات مثبت و منفی هر سازمان را بر محیط زیست، جامعه و اقتصاد آشکار می‌کند. استاندارد‌های GRI به گونه‌ای طراحی شده‌اند که برای انواع سازمان‌ها در سراسر دنیا قابل اجرا باشد. استاندارد GRI به جای این‌که به چگونگی تاثیر عوامل خارجی بر شرکت‌ها تمرکز کند، به نحوه تاثیر اقدامات یک شرکت بر جامعه، متمرکز است. چارچوبی موثر که نه تنها به سرمایه گذاران بلکه به طیف وسیع تری از ذی‌نفعان گزارش می‌دهد.

سازمان GRI، در راستای اهداف خود چهار موضوع مهم  را به عنوان استراتژی خود برای آینده تعیین کرده است:

1.تدوین دستورالعمل و استاندارد‌هایی جهت پیش‌ برد اهداف توسعه پایدار

2. ایجاد هماهنگی در ترسیم چشم انداز پایداری

3.گزارش‌دهی کارآ و موثر در حوزه پایداری 

4.استفاده بهینه از داده‌های پایداری در راستای بهبود عملکرد سازمان‌ها 

استاندارد ها و اصول راهنمای سازمان بین المللی استاندارد سازی ISO

International organization for standardization به اختصار ISO(سازمان بین المللی استاندارد سازی) یک سازمان بین المللی مستقل و غیردولتی با عضویت 164 سازمان استاندارد ملی است. یکی از استانداردهای مهم آن ISO 14001 است. استانداردی بین المللی که الزامات یک سیستم مدیریت زیست محیطی موثر را مشخص می‌کند. این استاندارد به جای ایجاد الزامات عملکرد زیست محیطی، چارچوبی را ترسیم می‌کند که یک شرکت یا سازمان می‌تواند از آن پیروی کند تا یک سیستم مدیریت زیست محیطی موثر داشته باشد. این استاندارد برای انواع سازمان‌ها مناسب است و تفاوتی نمی‌کند که نوع فعالیت‌شان چه باشد یا در چه بخشی فعالیت می‌کنند. استاندارد ISO طراحی شده تا به مدیریت سازمان، کارکنان و همچنین ذی‌نفعان خارجی اطمینان دهد که اثرات زیست محیطی سازمان در حال اندازه گیری و بهبود است. استاندارد ISO همچنین چارچوب مناسبی برای رعایت قوانین و مقررات دولت در حوزه زیست محیطی است، زیرا که شاخصه‌های این استاندارد بسیار فراتر از قوانین موجود در این حوزه است.همچنین در همین راستا می‌توان به ایزو ۲۶۰۰۰(سیستم مدیریت مسئولیت اجتماعی) اشاره کرد؛ استانداردی که برخلاف ISO های دیگر به جای مشخص کردن الزامات، راهنمایی‌هایی ارائه می‌کند که سازمان‌ها با استفاده از آن می‌توانند اصول و اقدامات خود را مبتنی بر مسئولیت اجتماعی پایه ریزی کرده و به اشتراک بگذارند.

مطالعه بیشتر: استاندارد حسابرسی SA۸۰۰۰، انطباق با مقررات اجتماعی را تسهیل می کند

چارچوب اصول مسئولانه سرمایه گذاری PRI

 Principles for responsible investments به اختصار PRI (اصول سرمایه گذاری مسئولانه ) سازمانی است که با حمایت سازمان ملل متحد، حامی اصلی سرمایه گذاری مسئولانه در جهان است. این استاندارد سرمایه گذاران را تشویق می‌کند تا از سرمایه گذاری مسئولانه برای افزایش بازده و مدیریت بهتر ریسک‌ها استفاده کنند. PRI گرچه با دیگر چارچوب‌های گزارش‌دهی اشاره شده در این فهرست متفاوت است؛ با این حال عمل کنندگان به این چارچوب را تشویق می‌کند تا فعالیت‌های سرمایه‌گذاری مسئولانه خود را سالانه گزارش دهند.

PRI  سرمایه گذاران را تشویق می‌کند تا از سرمایه گذاری مسئولانه برای افزایش بازده و مدیریت بهتر ریسک‌ها استفاده کنند، اما این اقدامات را برای کسب سود انجام نمی‌دهد همچنین با سیاست‌گذاران جهانی در جهت چالش‌های مربوط به پایداری درگیر است اما در عین حال با هیچ دولتی مرتبط نیست. این استاندارد درحالی توسط سازمان ملل متحد حمایت می‌شود که بخشی از آن نیست و به صورت کاملا مستقل عمل می‌کند.

چارچوب پیمان جهانی سازمان ملل متحد

United nations global compact (پیمان جهانی ملل متحد) بزرگترین طرح پایداری شرکتی در جهان است؛ و در واقع فراخوانی است از شرکت‌ها برای ادغام استراتژی‌ها و اهدافشان با اصول جهانی حقوق بشر، کار، محیط زیست، مبارزه با فساد و انجام اقداماتی که اهداف اجتماعی را پیش می‌برد.

پیمان جهانی سازمان ملل متحد یک طرح با ماهیت داوطلبانه برای سازمان‌هایی است که مایل به ایجاد تغییراتی در عملیات تجاری خود هستند تا پیمان جهانی سازمان ملل متحد و اصول ده گانه آن بخشی از استراتژی، فرهنگ و عملیات روزمره آنان شود.این پیمان بهترین شیوه ها، منابع و یک چارچوب مبتنی بر اصول سازمان ملل را ارائه می‌کند. همچنین روشی انقلابی را پایه گذاری کرده است که سازمان‌ها بتوانند با انجام تجارت مسئولانه، تعهدات خود نسبت به جامعه را نیز ایفا کنند.

مطالعه بیشتر: مسئولیت اجتماعی سازمان ها و سند CSR چیست و چه تاثیری بر کسب و کار شرکت‌ها دارد؟

استاندارد پاسخگویی (حسابداری) پایداری SASB

استاندارد Sustainability accounting standards board به اختصار SASB (هیئت استانداردهای حسابداری پایداری) که در سال 2011 تأسیس شد، به طور خاص بر روی توسعه استانداردهایی برای اطلاعات پایداری تمرکز می‌کند. مخاطب این استاندارد سرمایه گذاران هستند و بر جمع آوری داده‌هایی تمرکز دارد که می‌تواند بر تصمیمات مالی سرمایه گذاران یک سازمان تاثیر بگذارد. این استاندارد خطرات و فرصت‌های مرتبط با پایداری را که بر یک شرکت تأثیر می‌گذارند، نظیر: ترازنامه، صورت سود و زیان، ارزش‌گذاری بازار و ارزش سرمایه را شناسایی می‌کند. SASB همراه با GRI یکی از مهم‌ترین چارچوب‌ها برای گزارش دهی پایداری است. SASB و GRI در حال حاضر با هم فعالیت می‌کنند تا استفاده همزمان از هر دو این مجموعه استانداردها  را برای شرکت‌ها آسان‌تر سازند.

با ما در تماس باشید         

برای مشورت در مورد اینکه چگونه در ندای توسعه می‌توانیم به شما کمک کنیم که ارزش‌هایتان را ارتقا دهید و با پایداری، کسب وکار خود را رونق بخشید، با ما در تماس باشید!